Herken de motivatiefase waarin jouw client zich bevindt en pas je aan.

Gedurende de begeleiding van je client worden verschillende fasen van motivatie doorlopen. Indien je begeleiding niet aansluit bij de motivatiefase waarin de patiënt zich bevindt, kan dit leiden tot weerstand en verzet, zowel bij jouw cliënt als bij jezelf. Een veelvoorkomende valkuil is dat de gewichtsconsulent in haar begeleiding al een fase verder is dan de cliënt, waardoor de cliënt niet aan de verwachtingen en afspraken kan voldoen. De gewichtsconsulent moet een stap terug doen naar een eerdere fase van motivatie en de client de gelegenheid geven zich te ontwikkelen.  

In mijn vorige blog heb ik besproken wat motivatie is en dat de gewichtsconsulent helaas geen voorraadje ervan kan weggeven. Er moet eerst al een bepaalde portie bij de cliënt  aanwezig zijn en de ‘deur naar verandering’ moet open staan wil succesvol gedragsverandering een kans van slagen hebben. Je cliënt moet het gevoel krijgen dat het  haalbaar en mogelijk is en dat hij dat met jouw hulp voor elkaar kan krijgen. Is hij/zij zover? Dan kan je er vervolgens voor zorgen dat je cliënt het hele traject gemotiveerd blijft en dat de motivatie verder wordt vergroot.  

Het is makkelijker gezegd dan gedaan en nu wil je natuurlijk weten hoe je deze kennis in de praktijk kunt brengen. Dat doe je door goed te luisteren naar signalen van ‘verandertaal’. Mensen die willen veranderen maken namelijk bepaalde stadia door en uiten dit met bepaalde signalen. Zorg dat je deze signalen herkent, zo kan je adequaat inspelen wat je cliënt van jou nodig heeft! Succes verzekerd! 

“Verandertaal” herkennen.

Hoor je de volgende  “verandertaal” (of vergelijkbare woorden) ? 

“Dat lukt me toch niet” 

“Mijn probleem valt best mee, want mijn buurvrouw…” 

“Daar zit ik helemaal niet mee” 

“Daar kan ik niets aan doen want….” 

Dan bevindt je client zich in het eerst stadium van het veranderingsproces. In dit stadium herkent je client het probleem nog niet goed. Hij of zij is nog niet toe aan verandering en zal eerder “de hakken in het zand zetten” dan je adviezen van harte nemen. In de praktijk zal dit soort clienten niet op eigen initiatief gekomen zijn maar gestuurd door echtgenoot of doorverwijzer.

Wat is jouw taak? 

Jammer genoeg kan je niet veel meer bieden dan een bewustwordingsgesprek waarin je je cliënt confronteert met zijn problemen. Komt dit niet aan? Dat is het dit moment nog te vroeg om een traject te starten. 

Hoor je de volgende “verandertaal”: 

“Misschien kan ik daar wel iets aan doen” 

“Dat zou best wel eens waar kunnen zijn” 

“Ik ga daar eens over nadenken” 

Dan bevindt je client zich in het tweede stadium van het veranderproces. In dit stadium draait het om bewustwording. In deze fase is iemand zich bewust dat hij misschien wel een probleem heeft en hier zelfverantwoordelijk voor is. Je cliënt overweegt of veranderen het waard is en is aan het aftasten of een eventuele begeleiding zinvol is en of het waard is om het aan te gaan. Hij/zij zal nog niet voor 100% zich inzetten voordat hij hieruit is. 

Wat is jouw taak? 

Ook in dit tweede stadium moet je nog niet over willen gaan tot een begeleidingstraject. Wel kan je ondersteunen in de bewustwording. Pas als je cliënt bewust beslist om iets aan het probleem te gaan doen kan je echt starten met de begeleiding. 

Hoor je de volgende “verandertaal”: 

“Ik ga een abonnement op een sportschool nemen”

“Ik wil graag weten hoeveel ik mag eten”

“Ik ga uitzoeken hoe ik dit goed kan aanpakken” 

Dan heeft je cliënt besloten om iets aan zijn probleem te doen en is hij in het derde stadium aangekomen. Je cliënt wil graag iets doen om zijn doelen bereiken en wil hiervoor ‘offers’ maken. 

Wat is jouw taak? 

Jij kunt een begeleidingstraject opstellen, adviezen te geven en samen SMART-doelen opstellen. 

Hoor je de volgende “verandertaal”? 

“Ik heb het gedaan!” 

“Het is voor elkaar!” 

“Het is gelukt!” 

Dan bevindt je client zich in het vierde stadium van het veranderproces. In dit stadium voegt hij/zij de daad bij het woord. Je ziet en merkt dat er daadwerkelijk iets verandert in de leefstijl van je cliënt. 

Wat is jouw taak? 

Je cliënt is gemotiveerd om te veranderen, maar er zullen altijd obstakels zijn die dit tegenhouden. Ook kan men terugschrikken doordat dingen mislukken of tegenvallen. Je kunt je cliënt goed begeleiden door kleine successen na te streven, positief te blijven en de obstakels in kaart te brengen. 

Hoor je de volgende “verandertaal”? 

“Ik merk dat het lastig is maar ik zet door!” 

“Ik wil soms wel eens terugvallen, maar als ik dit doe dan….” 

“Op mijn werk wordt veel getrakteerd maar daar heb ik een oplossing voor gevonden!”

Jouw cliënt probeert in deze vijfde fase de veranderingen te integreren in het dagelijks leven.

Wat is jouw taak? 

Dan bevindt je client zich in het vijfde stadium van het veranderproces. Hierin werkt je client aan verankering van zijn veranderingen. Ondersteunende gesprekken is in deze fase van groot belang. Bevestig de cliënt in de goede aanpak. Maak samen met je cliënt een ‘wat als dan’ plan. 

Hoor je de volgende “verandertaal”? 

“Ik heb me niet kunnen houden aan de richtlijnen” 

“Ik zal wel zijn aangekomen, want ik heb er een potje van gemaakt” 

“Het is de afgelopen periode helemaal misgegaan. Ik ben zo teleurgesteld in mijzelf!”

Deze terugval is een wezenlijk onderdeel in het veranderproces. Deze zesde en laatste fase hoort er altijd bij en geeft waardevolle inzichten als jullie tenminste goed op de situatie reflecteren. 

Wat is jouw taak? 

Reageer kalm en nooit veroordelend of berispend. Vertel dat een terugval er gewoon bij hoort en dat veranderen nu eenmaal met vallen en opstaan gebeurt. Reflecteer samen op de gemaakte terugval en probeer een antwoord te krijgen hoe het komt dat het is misgegaan en hoe het een volgend keer kan worden voorkomen. 

Terugkijkend op de casus van Richard  uit mijn vorige blog kunnen we stellen dat Richard in de eerste of tweede fase van gedragsverandering bevindt. Hij is helaas nog niet toe aan structurele verandering en zal eerst een fase van bewustwording moeten doormaken. Een begeleidingstraject met hem aangaan is in dit stadium nog te vroeg. Soms is er simpelweg meer tijd nodig. Om teleurstelling bij jezelf en je cliënt te voorkomen kan je hem of haar deze ruimte geven. Bespreek dit samen en spreek af dat je cliënt altijd contact met je mag opnemen voor een gesprek op het gebied van bewustwording of, als hij daaraan toe is, het starten van het traject. 

In onderstaande download vind je een handig schema waarmee je snel het veranderstadia vaststelt. Wil je graag een overzicht van deze gehele serie blogs over het begeleiden van clienten? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang na de laatst blog ons gratis e-book.

Download: tool motivatie

Kan je wat met deze informatie? Heb je nog vragen? Ga je de tool gebruiken? Laat  het me weten en laat een reactie achter.

Ontvang gratis e-book in je mailbox

Wil je aan het einde van deze serie het e-book ontvangen met daarin waardevolle tips en tricks hoe jij je clienten effectief kunt begeleiden? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang dit e-book in je mailbox.